اَلسَّلامُ عَلَيْكَ يا اَبا عَبْدِاللّهِ وَ عَلَى الاَْرْواحِ الَّتى حَلَّتْ بِفِنآئِكَ عَلَيْكَ مِنّى سَلامُ اللّهِ اَبَداً ما بَقيتُ وَ بَقِىَ اللَّيْلُ وَ النَّهارُ وَلا جَعَلَهُ اللّهُ اخِرَالْعَهْدِ مِنّى لِزِيارَتِكُمْ اَلسَّلامُ عَلَى الْحُسَيْنِ وَ عَلى عَلِىِّ بْنِ الْحُسَيْنِ وَ عَلى اَوْلادِ الْحُسَيْنِ وَ عَلى اَصْحابِ الْحُسَيْنِ

نوای ضرب زورخانه

تاریخ کهن و تمدن غنی سرزمین ایران حکایت یک کتاب و چند فصل مقاله نیست، حکایت گوهرهای ارزشمندی است که از ابتدای تمدن بشریت در این مرزوبوم شکوفا شده و دست‌به‌دست و سینه‌به‌سینه چرخیده.

‌به گزارش ایسنا، چه بسیار بوده‌اند گنجینه‌های بی‌بدیل که ساخته شدند، شعر شدند، اسطوره شدند و برای همیشه در آسمان درخشان این سرزمین تابیدند. یکی از دستاوردهای گران‌بها ولی ناشناخته، فرهنگ پهلوانی و ورزش زورخانه‌ای ست

index

مورخان و اندیشمندان زیادی بوده‌اند که فضائل و فرهنگ غنی ایران را روایت کرده‌اند، همچون هرودت که در نوشته‌هایش از ایرانیان به‌عنوان قومی نیرومند نام برده و گفته است: ایرانیان بعد از پنج‌سالگی به فرزندان خود سه چیز را می‌آموختند: سواری، تیراندازی و راستی؛ از این روست که می‌توان فهمید ورزش، مروت و صداقت ریشه در جهان‌بینی و فرهنگ و سبک زندگی آن‌ها داشته است.

گاهی بد نیست که کمی به عقب برگردیم، به دورانی که مروت و اخلاق، نیرومندی و دستگیری در گود زورخانه با صدای ضرب مرشد طنین‌انداز می‌گشت. دورانی که چراغ زورخانه‌ها روشن بود و قدمگاه راد مردانی ماندگار که هم‌زمان جسم و روحشان را مزین به صفات نیکو، راستی و قدرت می‌کردند. شالوده زورخانه و ملزوماتش نه‌فقط جایگاه بالا بردن توانمندی جسم که کلاس درس اخلاق نیز بود.

در ورودی همیشه کوتاه‌تر از قد معمول انسان ساخته می‌شد که هنگام ورود و خروج با حالت تعظیم گذر کنند و افتادگی و ادب رعایت شود.

گود زورخانه که محل اجرای حرکات ورزشی زورخانه‌ای است به شکل هشت‌ضلعی و دایره ای به اندازه هایی متفاوت ساخته می‌شود که ۷۰ سانتی‌متر پایین‌تر از سطح کف سالن زورخانه قرار دارد. به‌منظور جلوگیری از صدمات به ورزشکاران، سرتاسر لبه گود از جنس چوب و یا پلاستیک نرم پوشیده شده است. در فضای اطراف گود، سکوهایی برای تماشاچیان و جایگاهی مخصوص برای وسایل و ابزار ورزشی در نظر گرفته‌شده است. اسباب و آلات ورزش باستانی که اکنون از آن‌ها در زورخانه‌ها استفاده می‌شود عبارت است از سنگ، تخته‌شنو، میل، کباده.

کهنه‌سوار و مرشد، پیشکسوت، پیش‌قدم، پیش خیز، نوچه، نوخاسته، ساخته، صاحب زنگ و صاحب ضرب، پهلوان و صاحب تاج اصطلاحاتی است که در زورخانه متداول است.

مرشد، هنرمندی با جایگاه اخلاقی والا که همواره اشعار حماسی فردوسی را با ضرب و زنگ برای هدایت و همراهی ورزشکاران می‌نواخت. سنگ، تخته شنو، میل، کباده از ابزار و وسایل ورزشکاران بود که پشت هرکدام حکایتی از بزرگی و اصالت نهفته است.

از سنت‌های زیبای فرهنگ زورخانه‌ای که نوع‌دوستی، اهمیت و همبستگی مردمی را نشان می‌دهد گلریزان برای کمک به افرادی است که یا نیاز مالی داشته و یا برای تقدیر و تشکر و قدردانی از مرشد کمک‌هایی را اهدا می‌کردند.

یا این حال مدیدی است زورخانه‌ها کم‌کم رو به فراموشی سپرده و انگشت‌شمار شده‌اند؛ پهلوانان و دلیر مردانی همچو پوریای ولی، سید حسن رزاز و غلامرضا تختی که در اوج قدرت همواره یار مظلومان بوده‌اند و بذر فداکاری، انصاف و سخاوت را در دل مردمان می‌کاشتند.

از همین روست که رودکی پدر شعر فارسی، فضائل انسان واقعی و وارسته را اینگونه بیان می‌کند

"گر بر سر نفس خود امیری مردی***گر بر دگری خرده نگیری مردی، مردی نبود فتاده را پای زدن*** گر دست فتاده گیری مردی"

ضرب زورخانه توسط مرشد نواخته می‌شود؛ اشعار و عبارات منتخب توسط مرشد یا حماسی خوانی و شاهنامه‌خوانی است و یا ابیاتی در مدح بزرگان دین و اخلاق قرائت می‌شود و ورزشکاران با کسب اجازه از پیشکسوتان، مرشد و حضار دست راست خود را به کف گود می‌زنند و می‌بوسند و با ادای احترام به این گود مقدس جهت احیای قوای جسمی و روحی وارد می‌شوند و با نوای ضرب مرشد به ورزش می‌پردازند. نوای مرشد سالن را فراگرفته و انسان را میخکوب به تماشای گودی می‌کند که اکنون از کودک تا پیشکسوت همگی در آن فروتنانه به ورزش باستانی می‌پردازند و انگار رسم مرام و معرفت را آموزش می‌بینند.

شاگردان کلاس جوانمردی تخته‌های شنای خود را که بر آنان جملات اخلاقی حک‌شده، دایره‌وار در گود می‌چینند و با نوای زورخانه‌ای و صدای مرشد، همخوان با حرکات میاندار، شنای کرسی و شنای پا جفت و پیچ می‌روند.

حرکات نرمشی از بخش بالای سر، بسته به تشخیص میاندار همگام با ضرب و نوای مرشد انجام می‌شود و پهلوانان گاه با رخصت مرشد، حرکات پیچ و شیرین‌کاری انجام می‌دهند و این مرحله با خم‌گیری که نوعی مخصوص از نشست‌وبرخاست است خاتمه می‌یابد.

حالا ورزشکاران با ذکر یا علی و با آدابی خاص میل برمی‌گیرند، برای این کار نیز سادات و پیشکسوتان پیشتازند، دایره‌وار می‌ایستند و با زمزمه سروده‌های حماسی و دینی، میل‌ها را بر سردست می‌برند، با رهبری میاندار حرکات میل بر روی زمین و پس‌ازآن میل شلاقی انجام می‌شود.

نظر خود را اضافه کنید.

0
شرایط و قوانین.
  • هیچ نظری یافت نشد

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تغییر کد امنیتی